Шөйльбудиэ (чуульдьии)


Шөйльбудиэ (чуульдьии) 



Иркидьэ шөйльбудиэ, тудэ йургуугэт эгэдэйдэллэ, йуөм: лэбиэ чуму пойнэйэ йоҥжоодьэлэ шароой.

– Лэмдик ходо кудэ? – мони шөйльбудиэ.

Шөйльбудиэ ньэхаин чиэдьэгэлэ эл йуөмэбэдэк.

Таат тудэл пөгиэй пукэльэ будиэ. Чуму эл холиньэсьоон оҕоо. Пиччиипэ эл йахтэҥи, унуҥ йархаалэ шароой, шаалпэ чумут пойнэт оҕооҥи. Чиэсь. Шөйльбудиэ йархаай.

Таат пөгут йуөм: чолҕораадиэпэ, пойнэйэ, пугэсьэ маҕилдиэпэ мородэллэ, мэнмэгэҥи, ньанмэ лэгут. Шөйльбудиэҥин монҥи:

– Шөйльбудиэ, тэт ходит таамиэй эрчэ маҕилдиэлэ эйрэйэк? Тэт маҕилдиэ шөйбэй, пукэльэгэ омось йиэди, йуөк, шахалаадиэ тэткэлэ шартэм.

– Мэтин нилги пойнэйэ, пугэсьэ маҕилдиэгэлэ эл кэй. Хаҥидэ мэт хонтом, мэт йархайэ, – мони шөйльбудиэ.

– Таҥнуги шоромопҥин хон, таа модойиик!

– Тит мэтул таҥидэ хонтоҥик. Мэт эл лэйдиийэ, ходо таҥидэ хондин.

– Эллэ, мит таҥидэ эл хонтэйли, – монҥи чолҕораапэ, – шоромопул митин шашиилэк эгэтиэнуҥилэ, титтэл кэнэмэпки – иҥльисьоонпэ тоукэпул, миткэлэ шашаҕадайт куддэҥитэм, иҥлугэ! Тэт саам хон.

Таат шөйльбудиэ аай тудидьиэ кэбэсь. Таат хондэгэ ньатлэбиэпэлэк пойнэйэ, пугэсьэ маҕилдиэпэ мородолло, хадьилбэт мэруйҥи, одун лэбэйдии лэгут. Шҥйльбудиэ, титтэл йуҥт, холлуйиит мони:

– Ньатлэбиэпэ, мэтул шоромо модолоолҥин хонтоҥик, кимдьэшҥик. Мэт йархайэ, лэҥдоольдьэ.

– Эллэ, тэт саам хон. Шоромопул митин нонопэлэк эгэтиэнуҥилэ. Мит титтэл тоукэпки иҥи. Эл хонтэйли! – монҥи ньатлэбиэпэ.

Шөйльбудиэ шубэжэллэ, шубэжэллэ, ижилбэт пукэльэгэ чанмаах абудай. Таат ходоот, йуөм: шаал иисьэгэ тудэл титэ шөйбэй маҕилдиэлэ йододьубэ модоллэбэдись.

– Йуөк, – мони шөйльбудиэ, – йододьубэҥин аай нилги пойнэйэ маҕилдиэгэлэ эл мороҥи.

Таат йоулэсьукэ йододьубэ холлумэ шөйльбудиэҥин монаай:

– Шөйльбудиэ, йуөк, андаа йуулэк палаат йиэди. Таҥидэ шубэжэк, таа шоромопул модоҥи.

Таасилэ мони:

– Моли шахалаадиэ тэткэлэ лэгум. Йуөк, андаа тудэл тэт йолаа аҕиидуунудэ хони, чугоон шубэжэк!

Таат мондэгэ шөйльбудиэ йуөм: эндии шахалаадиэ киэсь, кэйлэндьэ маҕилгэлэ мородэллэ, тудэ лахидиисьэгэлэ омон пукнэдэ пукэльэгэ аадэм.

– Э-э, йоулугэ-йо, – монаай шахалаадиэ, – шөйльбудиэ, тэт йархаайэк, мэт тэтул чаашэт шоромопҥин хонтот. Мэт эльэ аай таа модойэ.

Шөйльбудиэ иркэйдэллэ, молдо аҥдьэги подьоҕой. Таат льэт, чомоодьэ парнаалэк өрньэдэ, киэсь:

– Шахалаадиэ арпэк! Андаа тоукэплэк тиҥидэ кэлҥил! Арпэк!

Эдуөдэк мэдиидэллэ, шахалаадиэ молдо лахилги подьоҕайл, шэйрэйт. Шөйльбудиэ пушэ иркэйдэллэ, пукэльэ молҕин амлэсь. Тоукэпул шахалэгэлэ шэнрэйт, өйдьэт, таҥдиэт кэбэйҥи.

Тамун йолаат шөйльбудиэ, пукэльэгэт укэйдэллэ, йододьубэ кишэлоолгэн, тоукэпул шубэжоолгэн, таҥ чугэгэн пөгиэй. Таат пөгут шоромогэ йахай. Йургуулэ аадэллэ, пугэсьэ нумэҥин шөги, таа киэльоодьэ чуулэк, шоунбэлэк нуммэлэ. Тамун лэгут, эдьиэй.

Таҥдиэт таҥ тудэ шөйбэйэ маҕилдиэгэлэ хош пугэ оок, хош чиэдьэ оок мориэнуннум, таат эйриэнуй шөйльбудиэ.

Чиэдьэмэ шоромопкэ модот, лэҥдэт, моннуннуй:

– Мэт йургуу эл тоҥҥилэк! Мэт йургуу пукэльэлэ эл шарҥилэк!

Эдуөдэ чэмиэсь.

 

Йоулусьулпэ: 


  1. Лэмдик йуөмэлэ шөйльбудиэ, тудэ йургуугэт эгэдэйдэллэ?
  2. Лэмэн эндьоонпэгэлэ йуөм шөйльбул пөгиэт?
  3. Лэмэн эндьоонпэгэ чиэдьэмэ пугэлбиэпэги пойнаануй?
  4. Кингэлэ иҥимлэбэдэк шөйльбул?
  5. Лэмдик монмэлэбэдэк шөйльбул, шоромогэ модот?

Последнее изменение: Пятница, 5 Февраль 2016, 10:54