Йаҥжэпул-йумусьумэпул

2_3.jpg

Йаҥжэпул-йумусьумэпул

Пулут тэрикэньэ модольэлҥи. Атахун уөньэльэлҥи, паайпэдуө – Маша, куөйпэдуө – Ванюшка. Эсиэпэги эмэйпэги гооротҥин кэбэйньит монҥи:
– Маша, тэт омосьэ уө оойэк, тэт эмдьэ омось йуөк, эл кэбэйлэк. Мит титин гоороткэт омосьэ лэгулэк, ньиэрэк кэсиитэл.
Титтэл кэбэйҥидэгэ, Маша тудэ эмдьэгэлэ нумэ архаа ульэгэ будиэ модотэллэ, уөрэптиэньэ йододин кэбэсь. Маша кэбэйдэгэ, нумэпэдэгэ архаа йаҥжэплэк мадааҥи. Ванюшкагэлэ титтэ пиирии будиэ модотэллэ, мэрэйҥи. Машенька киэсь, йуөм – эмдьэги өйльэ. Тиҥидэ шубэжэй, таҥидэ хонтэй – ньэхон өйльэ. Эдиэсьум, эдиэсьум, Ванюшка эл эдэйну. Таат ибильиэй. Нэмдик аатэмлэ? Ибильэллэ, ибильэллэ, ньэлэмэ эл аатэй. Таат кэбэсь, таҥидэ-тиҥидэ йуөдэй. Йуукэ, мургэ будиэн йанжэпул мэрэл мэдэйҥи, таҥдиэт амлайҥи. Маша лэйтэйм, титтэл Ванюшкагэлэ шэгэжэйҥа. Таат титтэгэлэ шэҥжэйм.
Шубэжэт, шубэжэт, йуөм – чорхогэ чибальэк пиэдэт оҕоол. Маша лосилгэт йоулусьум:
– Лосил, лосил, хаҥидэ йанжэпул мэрэйҥи?
– Шаал лосилгэ пэшшэйк, таҥнуги монтэйэ.
Маша, лосил чинэдэллэ, лосилҥин пэшшэйм. Лосил таҥнуги кишшэм, хаҥидэ йаҥжэпул мэрэйҥи. Маша табун мэдиидэллэ, хаҥидэ лосил кишшэм, таҥидэ кэбэсь.
Хони, хони, йуөм – кэйлэндьэ яблокондьэ шаалэк оҕоол, чилгэпки лэбиэгэ хобурооҥи. Маша йоулусьум:
– Эл йуөйэк, хаҥидэ йаҥжэпул мэрэйҥи?
– Мэт яблокопул лоудэк, шаапэги шэльгэдэйдин льэҥи.
Маша таҥ шаагэлэ таат йархужэшаам, яблокопки чумут лэбиэгэ лоудуҥи. Табун Машаҥин йаҥжэпул чугэпэги кишшэмэлэ.
Маша аай аҥсиидин кэбэсь. Йуөм - ибишииньэй унуҥэк йиэрэл, порхойоги кисельэк. Маша тудин мони:
– Унуҥ, хаҥидэ йанжэпул мэрэйҥи, эл йуөйэк?
– Мэт будиэ чомоодьэ шөйльэк ходоол, мэт чугэгэлэ тоҕум. Тиҥ шөйль миндэллэ, пэшшэйк.
Маша шаал миндэллэ, таҥ шөйльгэлэ йиэдугудэ уйаайм. Ибишии унуҥ кишшэм, хаҥидэ йаҥжэпул мэрэйҥи.
Маша аай кэбэсь, иҥльисьэ мургэлэ йахай. Таат эгиэй, эл лэйдии, хаҥидэ хондин, нэмэ аадин. Йуөм - көйкиль аал ежикэк модол.
– Ежик, ежик, хаҥидэ йанжэпул мэрэйҥи, эл йуөйэк?
– Хаҥидэ мэт пэмэрэт хонтойэ, таҥидэ хон!
Ежик помнэйбэнҥоон кудэдэллэ, таат пэмэриэй шаал молҕон, поньхаараа альгэн. Таат ежик йолаа хонут, курица нойньэй нумэгэ йахай. Таа нумэдиэ молҕо Яга Бабалэк модол, пугэлбиэ иҥдьиик йодомэлэ. Эмдьэдиэ нумэн шэшпэдаҥильгэ модот, яблоколэ мэ йоодой. Маша чуруудьаа таҥ нумэдиэгэ йахадэллэ, тудэ эмдьэ миндэллэ, Ванюшканьэ тудэ нумэҥин шубэжиэй. Яга Баба поньходаҥильгэн эгэдэсь, Ванюшка ньэхон өйльэ.
Йаҥжэпҥин өртэсь:
– Чугоон шэнжэйҥик!
Йаҥжэпул, өрньэдэ, Маша йолаа мэрэйҥи.
Маша тудэ уө мойт, аай мэ шубэжэй, йолоҕудэ йуөдэсь – йаҥжэпул тудэл хаҥииҥилэ. Тудэл ибишии унуҥҥин кисельньэл порхойааҥин шубэжэй. Йаҥжэпул титтэгэлэ шардин мэ льэҥаа.
– Унуҥ, унуҥ, митул аҕитэк!
Унуҥ Машагэлэ эмдьэдэньэ порхойо аал модотэм, йанжэпкэт аҕитэм. Йаҥжэпул мудэдэйҥи. Маша порхойод албэгэт укэйдэллэ, унуҥ йугиидэллэ, тудэ эмдьэ мойт аай шубэжиэй.
Йаҥжэпул Маша йуөдэллэ, ньаасьэдэйҥи, таат аай хаҥиилааҥа. Маша яблоко шаалгэ йахадэллэ, мони:
– Митул аҕитэк!
Яблоко шаал титтэгэлэ тудэ полжисьэлэ тоҕум. Йаҥжэпул йөмгэллэ, йөмгэллэ, ньэлэмэ эл нуктэллэ, Маша Ванюшка будиэн мудэдэйҥи. Маша укэйдэллэ, яблоко шаал йугиидэллэ, аай шубэжиэй тудэ нумэ лаҥи. Тудэ нумэгэ йахадин льэдэгэ, йаҥжэпул аай титтэгэлэ нуктэллэ шэнжэйҥа. Өрньэдэ, пуддэгэ эйуунудэ, Маша будиэн мэрэдэ, Ванюшкагэлэ нугэндэгэт аасиидин мэ льэнуҥа...
Маша чибаль йуөдэллэ, тудэгэ йахадэллэ, мони:
– Лосил, лосил, митул аҕитэк!
Лосил титтэгэлэ аҕитэм. Йаҥжэпул таҥ лосил будиэн мэруйииллэ, титтэ пиирии угольгэ чаҕитэллэ, таҥдиэт эл нуктэллэ Яга Баба лаҥи кэбэйҥи. Маша тудэ эмдьэньэ лосилгэт укэйдэллэ, титтэ нумэҥин чугоон шубэжиэҥи.
Тудэ нумэгэ йахай, тудэ эмдьэгэлэ айлэллэ, майлэдэйлэ анҕиидэллэ, модотом, Ванюшка альаа мадаай. Модоҥи. Эсиэги эмэйги гоороткэт кэлдэллэ, титтин чөҥчэ лэгулэк, чэнчэ ньиэрэк кэсииҥилэ.
Табудэ чуульдьии чэмиэсь.


Йоулусьулпэ:

1. Ходит Ванюшкагэлэ шэгэшэйҥа йаҥжэпул-йумусьумэпул?
2. Кинпэгэт Машенька йоулусьльэлум, хаҥидэ йаҥжэпул-йумусьумэпул шэгэшэйҥа Ванюшкагэлэ?
3. Лэмэн нумэгэ льэйбэдэк Ванюшка, яблокэлэ мэ йоодэт?

Тадиилоодьэ уйлэк:

1. Йоулэсь тэт эмэй, эсиэ тампэгэт, ходо анньаануҥи одулпэ лосилҥин, унуҥҥин, лэмдик ньиэнуҥа титтэгэт.


Последнее изменение: Пятница, 6 Май 2016, 12:09