Иркин аҥдьэньэлбэн

2_14.jpg

Иркин аҥдьэньэлбэн

    Иркин лудун чиэкчиль модольэл эдьут, эҥдик монтэмэ: "Мэт ньэханьин эрчоон эл йуөйэ. Монҥи эрчоон льэй, хондэллэ, аҥсиит таҥ эрчоон". Таҥдиэт кэбэйльэл, хонут иркин шоромок нуммэлэ. "Доробо, киэ! Хаҥидэ мэ хондьэк?" "Дьэ чаачаа, чумут монҥи, эрчэлэк лэбиэгэ льэл, табудэк аҥсиимэ". "Атахлоот кэбэчиили. Мэт аай омось модойэ, ньаханьин эл йуөйэ эрчоон. Хондьиили атахлоот аҥсиигэ".
    Дьэ, кэбэйҥи, хонут боусьэ йообиин местэгэ йахаҥи тоҕоодьэ шааньэй, ланмунэй чилгэндьэ бучун оҕоодьэ шаал молҕо. Таа иркин чадилэлэк нуҥҥилэ, таҥ чадилэгэн кэбэйҥи. Хонут, хонут иркин нумэдиэк нуҥҥилэ. Пэн эмидэсь, ньэхаҥидэ хоноол можуу өйльэ. "Дьэ, тиҥ нумэҥин шөйиили". Шөҥҥи, нилги таа өйльэ, олҕодочаалэк, хододэ эрись. Мадааҥи, модоҥи тит саам. Таат, э, кэллэ мөдись чичтэ, мэтлорхой, йуроодьэ, иркин аҥдьэндьэ паайтэгэ. "А, – мони, – мэткэ гоччипэлэк льэҥил. Доробочэ". "Эпиэ, доробо. Мит тэткэ эмил аммалтэйли". "Дьэ, омось, йоулэмэ лэктэмэбэн мэткэ льэй! Титтэл льэй!" Титтэл иҥлиэҥи. Таҥ пайтэгэ укэсь, иркидьэ пайиэл лосилэк шэйрэмлэ тудэ лочилгэлэ пиэдэтум. Титтин альпэдин кэлдэллэ, кэнмэгэлэ миндэллэ, куддэллэ, охоххэ шиншайм, таат миндэйллэ лэҥдэй.
    Лудун чиэкчиль чуҥжэлэк эйрэшмэлэ модот, ходо кудэм, ходо льэтум. Таат лосил йуөт, модот, мони: "Эпиэ, мэт лудун чиэкчиль оодьэ". "Нэмдик лэйдиимэ аадин?" "Дьэ, мэт чуму лэйдии аадин, – мони, – тэт игэйэндьэк? Тэтул ултэги надоҥоол, таа эл мэт кэйтэйэк, мэт тэтин аҥдьэ мэт аа". Тудэл паайпэткэ хондэллэ киэсь, атахун игэйэк кэсиимэлэ, иркиэт кэйбэй, иркилльэ инльоой. Дьэ, ултэм кэйбэл игэйэлэ. "Таа таа, эпиэ мигидэ йодайк миннэ". Йодась мигидэ, таа игэйэги шашаҕась. "Оодьэ, – мони, – кузнец", эдуөн эруульэл эпиэ. Иҥльоол игэйэ миндэллэ, табудэ эл пусь йодом таҥ паайпэткэлэгэ омось. "Дьэ, эпиэ, йодайк миннэ". Йодась, эл шашаҕадай. Дьэ тудэл шилэлэк минмэлэ, пугэлэтум, таат таҥ шилэ миндэллэ, омол аҥдьэдэгэ эгэтэллэ, ньумудьии обушникэ таат пайм тиҥ шилэгэлэ. Паайпэткэ таат йодась, игэйэги таа шашаҕась, пороккэ таа мадаай.
    "А, кукул, идьии мэткэт эл кэбэйтэйэк". Дьэ тудэл йуөдэгэ аай эрчоонгэ йахай, чуҥжэ эйрэшут модой, ходо палаатэм? Овечкэплэк кэлҥил, лэҥдэт эйрэллэ, тамунпэгэлэ нумэгэ шөкчиим. Лудун чиэкчиль аай аммали.
    Угуйэлмэ тудэ овецпэгэлэ угутэчэм. Лудун чиэкчиль маҕилэк минмэлэ, кинмигидайм, пугэлбэдэллэ пудулаҥидэ, тамун мородэллэ таҥ овецпэ титэ поҕожилэ хони овеспэ йолаат, иркиэноо мэйнудэ пэйжиим пудулаҥидэ. Тудэгэлэ аай миндэллэ пэшшэйм, тамун йолаат тудэл эгэдэллэ мони: "Прощай, эрчоон! Тэткэт мэт ниҥиэ төнбиилоол лоҥдо, идьии ньэлэмэ эл аатэйэк". Таҥ паайпэткэ мони: "Миэдэк айии, тэт айии мэткэт эл кэбэсьэк!" Таҥдиэт лудун чиэкчиль аай йообиин чадилэдэгэн кэбэсь. Йуөдэгэ шаалгэ нумудьиидэк ньатньэл чэроуроо нононьэйбэдэк. Тамун миндин эрдьоорэльэлмэлэ, таҥ нумудьиидэ ноногэт миндэгэ таа тоттуульэл. Нэмдик аатэмэ, ходо льэтум, ньэходо эл лодаатэйэк, йолоҕудэ йуөчиидэгэ: эрчоон аай тудэ лаҥин кэллэ мөдись, өрньэдэ: "Тии льэльэлдэк, кукул, мэткэт эл кэбэйэк!" Лудун чиэкчиль тудэ чоҕойаадиэгэлэ миндэллэ, чоҕум тудэ нугэнгэлэ, таат кэбэй боусьэ. Тудэ омниин модойэгэ йахадэллэ, кишшэсьум тудэ нугэнгэлэ, "идьии дэ йуө эрчоон" монут. "Йуөчиик, мэт эл нугэнньэйэ, э, мэт кэнмэгэлэ боусьэ лэгум". Тии титоодьэ чуульдьии чэмиэсь.

Йоулусьулпэ:

1. Ноҥоон лудун чэкчиль эрчоонгэлэ аҥсиидин кэбэсь?
2. Кинньэ кэбэсь лудун чэкчиль?
3. Ходо лудун чэкчиль кимдааньэриим иркин аҥдьэндьэ паайтэгэлэ?
4. Лэмдик таҥ паайтэгэ лудун чэкчильҥин эрчоонгэлэ аам?

Тадиилоодьэ уйлэк:

1. Тэт лэйдииҥидэ чуульдьии «Петр Бэрбэкин», мон, эдиҥ чуульдьиипэ мэ титимиэҥи?
2. Ходит лудун чэкчиль Петр Бэрбэкинҥин кудиэй?

Последнее изменение: Среда, 11 Май 2016, 15:25